Hoe bouw je een leercultuur waarin medewerkers wél blijven leren?
Een L&D-professional stelde onlangs op Reddit een vraag die na acht jaar in het vak nog altijd bleef knagen: hoe zorg je ervoor dat medewerkers hun eigen ontwikkeling echt belangrijk vinden, in plaats van alleen leercontent beschikbaar te maken en te hopen dat iemand ze gebruikt?
Het herkenbare deel van de vraag zit in de paradox. Organisaties kunnen een indrukwekkend leerplatform bouwen met sterke content, verschillende formats en volop keuze. Toch blijft een groot deel ongebruikt. Ondertussen krijgt een verplichte training vaak wél iedereen door de module heen.
Dat betekent niet automatisch dat medewerkers ongemotiveerd zijn.
Een leercultuur ontstaat namelijk niet in een contentbibliotheek. Ze ontstaat in het dagelijkse werk.
Lage deelname is niet altijd een motivatieprobleem
Wanneer medewerkers weinig gebruikmaken van een leerplatform, is de snelle conclusie vaak: ze willen blijkbaar niet leren.
Maar gedrag vertelt niet altijd waarom iemand iets niet doet.
De OECD laat zien dat ongeveer de helft van de volwassenen niet deelneemt aan volwasseneneducatie en er ook geen interesse in aangeeft. Tegelijk waarschuwt de organisatie expliciet dat daar naast motivatie ook structurele oorzaken achter kunnen zitten, zoals beperkte mogelijkheden, eerdere uitsluiting of leeractiviteiten die slecht aansluiten op het werk.
Bij volwassenen die wél willen deelnemen maar op een barrière botsen, is gebrek aan tijd veruit de meest genoemde reden. Gemiddeld noemt 48% tijdsdruk door werk of gezin als belangrijkste obstakel.
Dat maakt een simpele diagnose riskant.
Een medewerker die een module niet opent, kan ongemotiveerd zijn. Maar hij kan evengoed een volle agenda hebben, geen duidelijke link met zijn werk zien of ervaren dat leren iets is wat na de echte taken moet gebeuren.
Maak leren relevant voor het werk dat vandaag moet gebeuren
Mensen leren makkelijker wanneer ze begrijpen waarom iets voor hen nuttig is.
Ook dat zie je terug in OECD-data. Het verbeteren van werkprestaties of het creëren van nieuwe loopbaankansen is gemiddeld de meest genoemde reden om aan werkgerelateerd leren deel te nemen.
Dat is een belangrijk signaal voor L&D.
Begin niet met: welke training willen we aanbieden?
Begin met: welk probleem probeert deze medewerker in zijn werk op te lossen?
Een algemene cursus over feedback voelt snel als extra werk. Een korte oefening die een manager helpt om morgen een lastig functioneringsgesprek te voeren, voelt anders.
De inhoud kan grotendeels hetzelfde zijn. De context verandert alles.
Geef leren echte tijd, niet alleen toestemming
“We vinden ontwikkeling belangrijk” klinkt goed in een waardenposter.
Maar als iedere agenda vol zit en deadlines altijd voorrang krijgen, leren medewerkers snel welke boodschap werkelijk telt.
Ruimte voor leren moet daarom zichtbaar zijn in hoe werk georganiseerd wordt.
Dat kan klein beginnen. Een team dat na een project twintig minuten reserveert om lessen te bespreken. Een manager die een medewerker tijd geeft om een nieuwe aanpak te oefenen. Een opleiding die niet boven op een volledige werkweek wordt gelegd.
De OECD wijst erop dat steun van werkgevers een krachtige invloed kan hebben op deelname aan leren. Tijd, financiering en toegang zijn dus geen randvoorwaarden nadat motivatie ontstaan is. Ze helpen mee bepalen of leren überhaupt haalbaar voelt.
De manager is een deel van je leeromgeving
L&D kan een leerplatform beheren. Het kan geen leercultuur in zijn eentje installeren.
Een systematische review die in juli 2026 verscheen onderzocht 38 studies over leiderschap en leren op het werk. De onderzoekers vonden zowel directe als indirecte manieren waarop leidinggevenden leren ondersteunen.
Direct kan een manager feedback geven, medewerkers ondersteunen, iets aanleren of zelf het goede voorbeeld geven.
Indirect kan een manager een klimaat creëren waarin leren normaal is, het werk anders organiseren, middelen vrijmaken en kennisdeling makkelijker maken.
Dat maakt de vraag “hoe krijgen we medewerkers op het leerplatform?” ineens een stuk kleiner.
Misschien moet de manager niet vooral vertellen dat er een leerplatform bestaat. Misschien moet die zichtbaar maken dat leren onderdeel is van goed werk.
Verplicht leren en willen leren zijn niet hetzelfde
De oorspronkelijke Reddit-vraag benoemde nog een interessant dilemma: slecht ontworpen verplichte training lijkt soms meer gedrag te veroorzaken dan uitstekende vrijwillige content, simpelweg omdat mensen verplicht worden deel te nemen.
Dat is niet zo vreemd.
Self-Determination Theory maakt onderscheid tussen autonome motivatie en gecontroleerde motivatie. Bij gecontroleerde motivatie komt gedrag sterker voort uit druk, verwachtingen of verplichtingen. Autonome motivatie ontstaat wanneer iemand een activiteit zelf waardevol vindt of er intrinsiek interesse in heeft.
Volgens de theorie spelen drie psychologische behoeften daarin een centrale rol: autonomie, competentie en verbondenheid.
Voor L&D betekent dat niet dat alles vrijblijvend moet zijn. Sommige kennis moet nu eenmaal verplicht worden aangeleerd.
Wel betekent het dat voltooiing en motivatie twee verschillende dingen zijn.
Een deadline kan ervoor zorgen dat iemand op “voltooien” klikt. Dat vertelt nog niet of die persoon de kennis later vrijwillig blijft gebruiken.
Geef keuze binnen duidelijke grenzen
Autonomie hoeft niet te betekenen dat iedereen volledig zelf beslist wat hij leert.
Je kunt een duidelijke richting geven en toch ruimte laten.
Bijvoorbeeld door medewerkers te laten kiezen welk praktijkprobleem ze willen oefenen, welk format het best past of wanneer ze binnen een bepaalde periode leren.
Dat maakt leren minder iets wat de organisatie aan iemand oplegt en meer iets wat iemand gebruikt om beter te worden in zijn eigen werk.
Hetzelfde geldt voor competentie. Een enorme bibliotheek met honderden modules kan overweldigend zijn. Een helder volgend leerstapje dat past bij iemands niveau voelt haalbaarder.
Breng leren dichter bij het moment waarop kennis nodig is
Een andere manier om leercultuur te versterken is stoppen met leren behandelen als iets dat alleen in een cursus gebeurt.
De recente systematische review naar learning-supportive leadership benadrukt dat leren op het werk vaak informeel gebeurt, tijdens dagelijkse activiteiten, samenwerking en gesprekken.
Dat opent veel meer mogelijkheden dan alleen een LMS.
Een collega die een werkwijze uitlegt. Een reflectievraag na een klantgesprek. Feedback van een manager. Een korte kennisbron op het moment dat iemand vastloopt. Een team dat een fout bespreekt en samen een betere aanpak bepaalt.
In zo'n omgeving hoeft iemand niet eerst te beslissen: nu ga ik leren.
Leren zit al in het werk verweven.
Meet niet alleen hoeveel content wordt geopend
Als je wilt weten of een leercultuur sterker wordt, kijk dan verder dan logins, voltooiingspercentages en bekeken video's.
Interessantere signalen zijn bijvoorbeeld:
- krijgen medewerkers tijd om iets nieuws te proberen?
- bespreken teams wat ze geleerd hebben?
- geven managers feedback en ruimte om te oefenen?
- kunnen medewerkers uitleggen hoe nieuwe kennis hun werk verbetert?
- wordt kennis gedeeld wanneer iemand iets ontdekt?
- zie je dat mensen het geleerde later ook toepassen?
Dat zijn minder nette dashboards dan een completion rate.
Maar ze liggen veel dichter bij wat je uiteindelijk probeert te veranderen.
Conclusie
Je kunt medewerkers niet simpelweg motiveren door meer leercontent beschikbaar te maken.
L&D kan wel de omstandigheden beïnvloeden waarin leren logisch, haalbaar en waardevol wordt.
Maak leren relevant voor echte problemen. Geef er tijd voor. Betrek managers. Geef medewerkers voldoende autonomie. Breng ondersteuning dichter bij het werk. En kijk naar toepassing in plaats van alleen consumptie.
Een sterke leercultuur herken je uiteindelijk niet aan hoeveel content er in je platform staat.
Je herkent ze aan wat er gebeurt wanneer iemand tijdens zijn werk iets nog niet weet.